Zarządzanie wierzytelnościami

Egzekucja z ruchomości w świetle projektu ustawy o komornikach sądowych

Egzekucja z ruchomości w świetle projektu ustawy o komornikach sądowych

W nowej ustawie o komornikach sądowych ustawodawca w sposób znaczący modyfikuje zasady prowadzenia egzekucji z ruchomości.  Jak wpłynie to na skuteczności tego sposobu egzekucji?

Nagrywanie czynności przez komornika

Pierwszą  kwestią  na  którą  należy zwrócić   uwagę   jest   proponowany   zapis   dotyczący   utrwalenia   przebiegu   czynności egzekucyjnych za pomocą urządzeń rejestrujących obraz i dźwięk. Projektowany art. 8091 kpc obejmuje swym zakresem katalog czynności jakie mają być utrwalone. 

Wprowadzenie   takiej   regulacji   spowoduje   zwiększenie   kosztów   prowadzonej działalności   przez   komornika.   Komornik   będzie   zobowiązany   do   zakupu   sprzętu gwarantującego     odpowiednią     jakoś     oraz     do     rozbudowy     swoich     systemów teleinformatycznych.  Możliwe  też,  że  komornik  będzie  musiał  zatrudnić  osobę  stricte powołaną  tylko  do  tych  czynności  kosztem  np.  zatrudnienia  pracownika  merytorycznego. Koniecznym  będzie  przeznaczenie  dodatkowych  środków  na  zakup  dysków i serwerów na których będą gromadzone utrwalone zapisy. Jednocześnie miejsca na których komornik będzie zapisywał dokonane czynności muszą być objęte jak najstaranniejszą ochroną z uwagi na  charakter  czynności  tam  utrwalonych. Będzie  to  rodziło  dalsze  dodatkowe  koszty  – możliwe że powstanie w dalszej perspektywie zapytanie czy wskazanym byłoby posiadanie w  kancelarii  pomieszczenia  na  przechowywanie  tylko  takich  danych  –  wiązałoby  się to  z  np.  wyższym  czynszem  wynajmu  lokalu  przez  komornika. 

Sporną  wydaje  się  być sytuacja dotycząca ochrony danych osobowych osób trzecich które nie wyrażą zgody na ich filmowanie. Należy sobie postawić w tym miejscu pytanie czy osoby trzecie nie będą swoim zachowaniem wstrzymywały specjalnie czynności egzekucyjnych twierdząc że nie wyrażają zgody na utrwalanie ich wizerunku. Czy takie sytuację nie wpłyną na jeszcze większą liczbę skarg  wpływających  do  Sądu.    Poza  tym,  należy  pamiętać  iż  dłużnik  sam  może  w  chwili obecnej  dokonać  rejestracji  np.  telefonem  przeprowadzanych  czynności  przez  komornika, jako  czynności  wykonywanych  przez  funkcjonariusza  publicznego.  Wprowadzenie  zapisu  art.  809 1  kpc  oprócz  znacznego  zwiększenia  kosztów  prowadzonej  działalności  przez komornika może spowodować paraliż tego sposobu egzekucji.

Zajęcie ruchomości

Kolejną  kwestią  jaką  proponuje  ustawodawca,  a  która  z  kluczowych  względów wydaje  się  nietrafiona  jest  regulacja  określająca  jakie  ruchomości  może  w  toku  czynności zająć  komornik.  Dotychczasowe  uregulowanie  wyrażone  w  art.  845  par.  2  kpc umożliwiało komornikowi  zajęcie  ruchomości  które  były  we  władaniu  dłużnika  bądź  we  władaniu wierzyciela.  W  nowej  regulacji  komornik  będzie  mógł  dokonać  zajęcia  tylko  i  wyłączenie ruchomości które będą własnością Dłużnika. 

Można  sobie  wyobrazić  sytuację, w  których  komornikowi  będą  przedstawione fikcyjne  umowy  określające,  iż  ruchomości  które  mają  podlegać  zajęciu  nie  są  własnością Dłużnika. Obecnie obowiązujące rozwiązanie wydaje się być optymalne. Komornik podczas zajęcia może zająć ruchomości które są we władaniu Dłużnika, jednocześnie pouczając osoby trzecie  o  możliwości  ochrony  ich  praw  poprzez  wykorzystanie  przez  nie  powództwa z  art.  841  kpc.  Zaproponowane  rozwiązanie  całkowicie  uniemożliwi prowadzenie  egzekucji  z  ruchomości. Dłużnik który celowo stara się udaremnić prowadzone przeciwko niemu postępowanie będzie mógł w dowolny sposób doprowadzić do nie zajmowania majątku ruchomego.

Oszacowanie zajętych ruchomości

Sporne wydaje się rozwiązanie obligatoryjnego powołania biegłego dla oszacowania ruchomości  gdy  jej  wartość  w  chwili  zajęcia  w  ocenie  komornika  przekraczać  by  miała  25 000,00 zł. W chwili obecnej komornik nie ma ustawowo określonego progu od którego należy powołać biegłego dla oszacowania ruchomości. Oszacowania dokonuje się gdy zajęta ruchomość   jest   specjalistycznym   sprzętem,   dziełem   sztuki   lub   inną   niepowszechną ruchomością   i   do   której   oszacowania   konieczna   jest   specjalistyczna   wiedza,   bądź  w przypadku gdy dłużnik lub wierzyciel nie zgadza się z wyceną komornika.

Rozwiązanie  to  spowoduje  zwiększenie  kosztów  prowadzonego  postępowania  które de  facto  obciążą  w  dalszej  konsekwencji  dłużnika.  Oczywiście  koszty  biegłego  w  takiej sytuacji   powinny   być o wiele niższe niż w przypadku   szacowania   nieruchomości. Jednocześnie   samo   powołanie biegłego i przeprowadzenie   przez   niego   szacowania ruchomości będzie stanowiło wydłużenie całego procesu zajęcia i sprzedaży ruchomości. Istotnym  problemem  jest  kwestia  kosztów. Tymczasowo,  jak  to  się  przyjęło,  będzie nimi obciążony wierzyciel. Zaś docelowo – jeżeli  egzekucji  okaże się skuteczna – dłużnik. Nowe  brzmienie  przepisu  może  skutecznie  zniechęcić  wierzyciel  do  korzystania  z  tego sposobu  egzekucji,  którzy  w  obawie  o  powiększone  koszty  postępowania  nie  będą  skorzy do podejmowania takiego ryzyka

Podsumowanie

Zmiany w egzekucji z ruchomości ocenić należy zdecydowanie negatywnie. Mogą one spowodować  całkowity paraliż tego sposobu  egzekucji i doprowadzić  do  sytuacji  w  której  całkowitą  władzę  nad przebiegiem   czynności   terenowych   będzie   miał   paradoksalnie   dłużnik   a   nie   organ egzekucyjny je wykonujący. Należy  zwrócił  uwagę  na  fakt,  iż  w  chwili  obecnej  ten  ww  sposób  egzekucji  jest jednym  z  najbardziej  efektywnych  jeżeli  chodzi  o  zmobilizowanie  nierzetelnego  dłużnika do  spłaty  dochodzonego  roszczenia,  widmo  sprzedaży  majątku  ruchomego  bardzo  często skłania dłużnika do współpracy.

W   naszej   ocenie   proponowane   zmiany   związane   z   prowadzoną   egzekucją z  ruchomości  przyczynią  się  do  zmniejszenia  efektywności  prowadzonej  egzekucji  z  tego składnika    majątku    dłużnika.    Dłużnik    paradoksalnie    będzie    miał    kontrolę    nad przeprowadzanymi czynnościami. Jednocześnie należy zwrócić uwagę na kluczową dla całej sprawy kwestią której wydaje się, że ustawodawca nie wziął pod uwagę dokonując nowym zapisów. Mianowicie coraz powszechniejsze są np. strony internetowe stricte skierowane do osób  które  chcą  uniknąć  prowadzenia  przeciwko  nim  egzekucji.  Nowe  zapisy  mogą prowadzić do sytuacji w których w miejscu zamieszkania dłużnika nic nie będzie stanowiło jego własności.  Już  w  chwili  obecnej  można  spotkać  podmioty  które  w  momencie przeprowadzania   przeciwko   nim   czynności   egzekucyjnych   przedstawiają   dokumenty z  których  wynika,  iż  znajdujące  się  w  pomieszczeniu  ruchomości  stanowią  własność osoby  trzeciej  i  są  one  jedynie  użyczone  dłużnikowi.  Obecnie  obowiązujące unormowania dają możliwość zajęcia ruchomości, a sporne przypadki wyjaśnia sąd. Mające wejść  przepisy  przyczynią  się  do  zmniejszenia  efektywności  tego  rodzaju  egzekucji  oraz zwiększenia związanych z nią kosztów.

Arkadiusz Matysiak

Junior Specialist
Corporate Client Department

E-mail matysiak@rklegal.pl


Skontaktuj się z nami